ΧΗΜΙΚΗ ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ
Aλλος ένας λόγος να είμαστε προσεκτικοί στον ήλιο
Πολλά φάρμακα αυξάνουν την ευαισθησία στο φως και μπορούν να
προκαλέσουν διάφορα προβλήματα υγείας, γνωστά σαν ανωμαλίες της φωτοευαισθησίας.
Τα φάρμακα αυτά μπορεί να προκαλέσουν αντιδράσεις όταν κάποιος
εκτίθεται στο ηλιακό φως και άλλους τύπους υπεριώδους ακτινοβολίας για
ένα χρονικό διάστημα, το οποίο συνήθως δεν θα δημιουργούσε προβλήματα.
Φυσικά, δεν επηρεάζονται όλοι όσοι χρησιμοποιούν τα προϊόντα αυτά.
ΦΩΤΟΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ
Οι χημικές ουσίες που προκαλούν μια φωτοαντίδραση (αντίδραση
με έκθεση στην ακτινοβολία UV) ονομάζονται φωτοδραστικοί παράγοντες ή φωτοευαισθητοποιητές.
Μετά την έκθεση σε υπεριώδη (UV) ακτινοβολία, προκαλούν χημικές αλλαγές
που αυξάνουν την ευαισθησία ενός ατόμου στο φως.
Τέτοιες ουσίες βρίσκονται και σε αποσμητικά, αντιβακτηριδιακά
σαπούνια, τεχνητά γλυκαντικά, στις μπάλες της ναφθαλίνης ή και στο θειούχο
κάδμιο, που μπαίνει μέσα στο δέρμα κατά τη διάρκεια του τατουάζ.
Μπορούν να προκαλέσουν και έντονα και χρόνια προβλήματα. Τα έντονα
αποτελέσματα, από μία σύντομη έκθεση, περιλαμβάνουν εγκαύματα σαν κι αυτά
από τον ήλιο, τσούξιμο των ματιών, κοκκίνισμα του δέρματος και εκζέματα
με φαγούρα, πρήξιμο και φουσκάλες.
Τα χρόνια αποτελέσματα από τη μεγάλη έκθεση περιλαμβάνουν πρόωρη
γήρανση του δέρματος, καταρράκτη, αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα,
μέχρι και καρκίνο του δέρματος.
Τα φάρμακα που περιέχουν φωτοδραστικούς παράγοντες περιλαμβάνουν
αντισταμίνες, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα και αντιβιοτικά, όπως
τετρακυκλίνες και σουλφοναμίδια.
ΟΙ ΑΡΧΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ
Στα τέλη της δεκαετίας του '60, Βρετανοί ερευνητές ανακάλυψαν
ότι το αιθέριο έλαιο από σανταλόξυλο στα αντηλιακά και στα καλλυντικά προσώπου
προκαλούσε φωτοαλλεργίες.
Κάτι ανάλογο βρέθηκε και για το αιθέριο έλαιο του περγαμόντου.
Στις αρχές της δεκαετίας του '70 Αμερικανοί επιστήμονες συνέδεσαν
τα παράγωγα της ανιλίνης (που βρίσκονται σε φάρμακα, βερνίκια, αρώματα
και άλλα προϊόντα) με εξανθήματα ή δερματοπάθειες.
Οι πρόσφατες έρευνες επικεντρώνονται στην αναγνώριση των φωτοδραστικών
παραγόντων που βρίσκονται σε θεραπευτικά προϊόντα και στο πως να ελέγχονται
οι δυσλειτουργίες από φωτοευαισθητοποιητές.
Οι φωτοευαισθητοποιητές μπορούν να προκαλέσουν φωτοαλλεργικές
ή φωτοτοξικές αντιδράσεις.
Φωτοαλλεργίες
Στις φωτοαλλεργικές αντιδράσεις, οι οποίες γενικά συμβαίνουν
εξ αιτίας των φαρμάκων που αλείφονται στο δέρμα, η ακτινοβολία UV μπορεί
να αλλάξει τη δομή του φαρμάκου, προκαλώντας το δέρμα να παράγει αντισώματα.
Το αποτέλεσμα είναι μια αλλεργική αντίδραση. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν
ταχύτατα - μερικά δευτερόλεπτα - ή πολύ πιο αργά - 2 ή 3 μήνες.
Φωτοτοξικότητα
Οι φωτοτοξικές αντιδράσεις δεν επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα
του οργανισμού και είναι πιο κοινές. Συμβαίνουν συνήθως σαν αντιδράσεις
αυτές, το φάρμακο απορροφά ακτινοβολία UV και την απελευθερώνει στο δέρμα,
προκαλώντας καταστροφή των δερματικών κυττάρων. Τα συμπτώματα του καψίματος
από τον ήλιο εμφανίζονται μόνο στις περιοχές του σώματος που εκτίθενται
στην ακτινοβολία, αλλά η ζημία στο δέρμα μπορεί να παραμείνει.
Βοηθάνε τα αντηλιακά ;
Τα αντηλιακά ελαττώνουν τα αποτελέσματα της ακτινοβολίας UV,
αλλά μερικά περιέχουν συστατικά που από μόνα τους μπορούν να προκαλέσουν
φωτοευαισθησία σε μερικούς ανθρώπους.
Τα συστατικά αυτά είναι : αιθέρια έλαια από περγαμόντο και σανταλόξυλο,
βενζοφαινόνες, ΡΑΒΑ (π-αμινο-βενζοϊκό οξύ) ή κινναμωμικά παράγωγα. Γι'
αυτό θα πρέπει να ελεγχθεί αν περιέχουν κάποιο από αυτά τα συστατικά.
Οι θάλαμοι μαυρίσματος
Οι θάλαμοι μαυρίσματος και η χρήση προϊόντων μαυρίσματος εσωτερικού
χώρου, μπορεί να είναι μεγαλύτερο πρόβλημα από το ηλιακό φως για φωτοαυαισθητοποιητικές
αντιδράσεις.
Πρέπει πάντα να έχει καθοριστεί ένας μέγιστος χρόνος έκθεσης
αλλά και αυτό δεν είναι ασφαλής δείκτης.
Γενικά, η έκθεση στην ακτινοβολία UV σε τέτοιους θαλάμους επιβαρύνει
το συνολικό ποσό ακτινοβολίας UV που δεχόμαστε από τον ήλιο στη διάρκεια
της ζωής μας, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο προσβολής από καρκίνο.